ASR Sistemi Nedir

Araç hareket hâlindeyken tekerlek hız sensörleri her tekerleğin dönüş bilgisini elektronik kontrol ünitesine gönderir. Tahrik tekerleklerinden biri diğer tekerleklere göre belirgin şekilde hızlı dönmeye başladığında sistem, o tekerleğin yol tutuşunu kaybettiğini değerlendirebilir.

Çekiş kaybı algılandığında ilk müdahale motor torkunun azaltılması olabilir. Sürücü gaz pedalına basmaya devam etse bile motor yönetimi üzerinden tekerleklere aktarılan güç kısa süreli sınırlandırılabilir. Sürücü bu durumu gaz tepkisinin azalması veya aracın kısa süreli güç kesmesi şeklinde hissedebilir.

Motor gücünün azaltılması yeterli olmazsa ABS hidrolik ünitesi üzerinden patinaj yapan tekerleğe kontrollü fren uygulanabilir. Tekerleğin dönüş hızı düşürülerek yeniden yol tutuşu kazanmasına yardımcı olunur. Araç yapısına göre motor ve fren müdahalesi aynı anda da uygulanabilir.

ASR veya TCS devreye girdiğinde gösterge panelindeki kayan araç simgesinin kısa süreli yanıp sönmesi normal olabilir. Özellikle ıslak zeminde kalkış yapılırken, karlı yolda hızlanırken veya viraj çıkışında gaza hızlı basıldığında bu uyarı görülebilir. Tekerlek yeniden tutunma kazandığında lambanın sönmesi beklenir.

TCS, ABS ve ESP gibi sistemlerin genel çalışma düzeni araç emniyet sistemleri kapsamında birlikte değerlendirilir. Bu sistemlerin ortak sensör ve fren bileşenleri kullanması, tek bir arızanın birden fazla uyarı lambasını yakabilmesine neden olabilir.

ASR ya da TCS lambasının kısa süreli yanıp sönmesi sistemin çalıştığını gösterebilir. Lambanın sürekli yanması, araç yeniden çalıştırıldıktan sonra sönmemesi veya sistemin tekrar açılamaması ise kontrol gerektiren bir durumdur.

Bazı araçlarda sürücü çekiş kontrol sistemini düğme veya araç menüsü üzerinden geçici olarak kapatabilir. Bu durumda ASR OFF ya da TCS OFF uyarısı görülmesi normaldir. Derin kar, kum veya çamur gibi zeminlerde tekerleklerin belirli ölçüde dönmesine ihtiyaç duyulduğunda sistem kısa süreli kapatılabilir.

Normal yol koşullarına dönüldüğünde sistem yeniden açılmalıdır. Sürücü herhangi bir işlem yapmadığı hâlde ASR OFF uyarısı görülüyorsa, düğmeye basılmasına rağmen sistem devreye girmiyorsa veya uyarı her çalıştırmada tekrar ediyorsa araçta hata kaydı bulunabilir.

• ASR, TCS veya kayan araç simgesinin sürekli yanması
• ASR OFF ya da TCS OFF uyarısının kapatılamaması
• ABS, ESP ve çekiş kontrolü uyarılarının birlikte görülmesi
• Kaygan zeminde tahrik tekerleklerinin kolayca patinaj yapması
• Kuru zeminde beklenmeyen motor gücü kesintileri oluşması
• Düşük hızlarda gereksiz fren müdahalesi hissedilmesi
• Uyarının kasis veya çukur geçişinden sonra ortaya çıkması
• Lambanın zaman zaman yanıp kendiliğinden sönmesi

ESP uyarısı da görülüyorsa sorun yalnızca çekiş kontrolüyle sınırlı olmayabilir. Tekerlek hız sensörleri, direksiyon açı sensörü, fren sinyali ve kontrol üniteleri arasındaki iletişim birlikte değerlendirilmelidir. Bu sistemlerin motor ve fren yönetimiyle ilişkisi ESP arızasının araç üzerindeki etkileri içeriğinde ayrıca açıklanmaktadır.

ASR veya TCS uyarısı görüldüğünde ilk şüphe çoğunlukla tekerlek hız sensörlerine yönelir. Ancak cihazda sensörle ilgili hata kodu bulunması, sensörün kesin olarak bozulduğu anlamına gelmez. Sorun sensörün kendisinde, kablosunda, soketinde veya sensörün okuma yaptığı manyetik halkada bulunabilir.

Tekerlek bölgesindeki sensör kabloları sürekli hareket, su, kir ve yol darbelerine maruz kalır. Kablo dışarıdan sağlam görünmesine rağmen içinde kopukluk oluşabilir. Soketteki gevşeklik ya da oksitlenme ise sensör verisinin yalnızca belirli titreşimlerde kesilmesine neden olabilir.

Çekiş kontrol sisteminin devre dışı kalmasına yol açabilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Tekerlek hız sensörünün veri göndermemesi
• Sensör sinyalinin sürüş sırasında kesilmesi
• Kabloda kopukluk, ezilme veya kısa devre bulunması
• Soket bağlantısında gevşeklik veya oksitlenme oluşması
• Tekerlek rulmanındaki manyetik okuma halkasının hasar görmesi
• ABS hidrolik ünitesi veya elektronik kontrol modülü problemi
• Fren pedalı müşürünün hatalı sinyal göndermesi
• Sigorta, şase veya besleme voltajı sorunu
• Kontrol üniteleri arasında haberleşme kesintisi oluşması

ASR ve TCS, patinaj yapan tekerleği yavaşlatabilmek için fren sisteminden yararlanır. Fren pedalında yumuşama, frenleme sırasında titreşim, sürtünme sesi veya aracın bir tarafa yönelmesi gibi belirtiler varsa fren sisteminin mekanik ve hidrolik parçaları da kontrol edilmelidir.

Arıza doğrudan ABS ünitesinden kaynaklanmasa bile fren basıncını yöneten hidrolik ünitenin elektrik beslemesi ve elektronik iletişimi incelenebilir. Çünkü kontrol ünitesi doğru komut üretse bile fren sistemi bu komutu uygulayamıyorsa çekiş kontrolü beklenen şekilde çalışmaz.

Servis kontrolü, sürücünün yaşadığı belirtinin anlaşılmasıyla başlar. Uyarının araç ilk çalıştırıldığında mı, belirli bir hızdan sonra mı, viraj sırasında mı veya bozuk yolda mı ortaya çıktığı teşhis açısından önemlidir. ABS, ESP, fren veya motor lambasının eşlik edip etmediği de kontrol planını değiştirir.

Araç uygun diagnostik cihaza bağlanarak TCS, ASR, ABS, ESP ve motor kontrol sistemlerinde kayıtlı hata kodları okunur. Şenortaklar BCS’de uygulanan bilgisayarlı arıza tespiti sırasında yalnızca kayıtlı kodlar değil, tekerlek hız sensörlerinden gelen canlı veriler de değerlendirilir.

Araç hareket ettirilirken dört tekerleğin hız değerleri karşılaştırılır. Bir sensörün diğerlerinden farklı değer göstermesi, sinyalinin kısa süreli kaybolması veya hız bilgisinin anlık olarak sıfıra düşmesi arızanın aranacağı bölgeyi daraltmaya yardımcı olur.

Cihaz kontrolünden sonra hata kaydıyla ilişkili bölüm araç üzerinde incelenir. Sensörün montajı, kablo güzergâhı, soketler, sigortalar, şase bağlantıları ve besleme voltajları kontrol edilir. Bu aşama yapılmadan yalnızca hata koduna bakılarak parça değiştirilmesi doğru değildir.

Sorunun kablo tesisatı, elektrik beslemesi veya kontrol üniteleri arasındaki haberleşmeden kaynaklandığı düşünülüyorsa oto elektronik arıza tespiti kapsamında sinyal, besleme ve iletişim hatları ölçülür.

Tespit edilen probleme göre sensör temizliği, kablo onarımı, soket bakımı veya çalışmadığı doğrulanan parçanın değişimi uygulanabilir. ABS ünitesiyle ilgili bir sorun bulunuyorsa ünitenin elektrik beslemesi, haberleşmesi ve hidrolik çalışma durumu birlikte değerlendirilir.

TCS arızası nasıl giderilir sorusunun her araç için geçerli tek bir cevabı yoktur. Bazı araçlarda gevşek bir soketin düzeltilmesi yeterli olabilir. Bazı araçlarda sensör kablosunun onarılması, hız sensörünün değiştirilmesi veya ABS ünitesiyle ilgili işlem yapılması gerekebilir.

Onarım tamamlandıktan sonra araç yeniden diagnostik cihaza bağlanır. Hata kaydının tekrar oluşup oluşmadığı, tekerlek sensörlerinin tutarlı veri gönderip göndermediği ve çekiş kontrol sisteminin yeniden devreye girip girmediği kontrol edilir.

Gerekli durumlarda kontrollü yol testi uygulanır. Yol testinde sistemin normal sürüş sırasında gereksiz motor gücü kesintisi oluşturup oluşturmadığı, yanlış fren müdahalesi yapıp yapmadığı ve uyarının tekrar ortaya çıkıp çıkmadığı değerlendirilir.

Şenortaklar Bosch Car Service, Tokat’ta TCS, ASR ve çekiş kontrol sistemi arızaları için teşhis ve onarım hizmeti sunar. Yapılacak işlem, aracın marka ve modeline, kayıtlı hata koduna ve araç üzerinde yapılan ölçümlere göre belirlenir.

Serviste amaç yalnızca gösterge panelindeki ASR veya TCS lambasını söndürmek değildir. Uyarıya neden olan sensörün, kablonun, soketin, fren bileşeninin ya da kontrol ünitesinin doğru biçimde belirlenmesi ve gerekli onarımın uygulanması gerekir.

Aracınızda ASR veya TCS lambası sürekli yanıyor, çekiş kontrol sistemi yeniden açılmıyor ya da ABS ve ESP uyarıları birlikte görülüyorsa sistemin kontrolünü geciktirmemeniz uygun olur.